In memoriam: De architecten van de nacht

In de ruim tien jaar dat What Happens bestaat, hebben we de elektronische muziekwereld verder zien veranderen . Wat ooit begon als een pure subcultuur, is veranderd in een bedrijfstak en een commercieel product. De clubcultuur is van nature geobsedeerd door het nu, door jeugdigheid en door het escapisme van de nacht. In een wereld die draait om adrenaline en dopamine denk je niet snel aan de eindigheid van het leven. Maar de dood hoort bij het leven, en dus onlosmakelijk ook bij het nachtleven.

De afgelopen jaren werden we regelmatig opgeschrikt door het verlies van elektronische pioniers en undergroundhelden. Het overlijden van de Britse IDM- en electro-producent Martin Wheeler (Vector Lovers, 57 - 2026) was het moment dat het idee voor dit artikel ontstond. We moeten de mensen belichten die in de luwte de fundamenten van onze sound mee hebben geboetseerd.

Het rijtje met spilfiguren die ons de afgelopen tien jaar zijn ontvallen, is pijnlijk lang. Aan de top van die piramide staan de reuzen die de blauwdruk van de Britse rave- en underground-scene mee hebben getekend. Ik denk aan Andrew Weatherall (Sabres of Paradise, Two Lone Swordsmen, 56 - 2020) die verantwoordelijk is voor zoveel klassiekers. Mark Bell (LFO, 43 - 2014), wiens sub-bassen de sound van Warp Records mee definieerden, en Richard H. Kirk (Cabaret Voltaire, 65 - 2021), de vernieuwer die met zijn rauwe, mechanische producties de vroege elektronische muziek radicaal richting de dansvloer duwde. Ze laten ons achter met veel mooie muziek en een lege plek.

Hetzelfde geldt voor het plotselinge, tragische verlies van Árni Grétar Jóhannesson (Futuregrapher, 41 - 2025), de spil achter het cultlabel Móatún 7 Records, en iemand met wie ik tot kort voor zijn dood nog persoonlijk contact had. Hun verscheiden slaat diepe gaten in een scene die draait om verbinding.

Als we verder graven in de fundamenten van onze cultuur, zien we hoeveel we te danken hebben aan de innovators die er niet meer zijn. We namen afscheid van de Duitse techno/trance producer Pascal Dardoufas (Pascal FEOS / Resistance D, 52 - 2020). Detroit verloor twee van haar spirituele bewaarders: deep house-producer Mike Huckaby (54 - 2020) and Kelli Hand (K-Hand, 56 - 2021), de officieuze First Lady of Detroit Techno.

In de avant-garde en abstracte hoek lieten Chantal Passamonte (Mira Calix, 52 - 2022) and Peter Rehberg (Editions Mego, 53 - 2021) zien dat elektronische muziek ook kunst, noise en pure emotie mag zijn. Zelfs in de schemerzone tussen underground en mainstream lieten artiesten als William Orbit – die begon in de ambient-underground alvorens grotere popacts vorm te geven – sporen na. En we verloren met Juan Mendez (Silent Servant / Sandwell District, 46 - 2024) de man die de moderne, donkere industriële techno vormgaf.

Als we het over tragische verliezen in de elektronische muziek hebben, kun je onmogelijk om de olifant in de kamer heen. Mijn vrouw en ik hadden het er onlangs nog over: de dood van Tim Bergling, beter bekend als Avicii (28 - 2018). Nu moet ik eerlijk zijn: zijn commerciële EDM heeft mij persoonlijk nooit kunnen boeien Met zijn zelfmoord legde hij destijds wel direct de vinger op de zere plek. Het toonde de druk van een commercieel wordende muziekindustrie, het intensieve toerschema en de eenzaamheid achter de knoppen. Of je nu voor vijftig man in een donkere kelder in Berlijn staat of voor duizenden mensen op een hoofdpodium in Miami; de tol van de nacht eist overal zijn prijs.

Al deze mannen en vrouwen laten een muzikale erfenis na. Juist omdat ze via hun machines hun binnenste durfden te tonen, lieten ze een zekere kwetsbaarheid zien. Muziek maken is een spiegel van de ziel. Het gaat over het leven, en dus onvermijdelijk ook over de dood. Dit onder ogen zien is misschien niet leuk, maar door stil te staan bij hun dood, vieren we in essentie juist de impact van hun leven.

Muziek is de soundtrack bij onze meest intense menselijke ervaringen. We koppelen tracks aan de geboorte van een kind, aan een huwelijk, maar ook aan het definitieve afscheid van een dierbare. Dat maakt het zo belangrijk dat we, juist binnen een cultuur die altijd vooruitkijkt, durven stil te staan bij hen die zoveel voor de scene betekent hebben.

Ze zijn er niet meer, maar hun frequenties blijven vibreren. Om deze artiesten de laatste eer te bewijzen, hebben we een uitgebreide memoriam-playlist samengesteld. Geen vluchtige 'greatest hits'-lijst, maar een diepe duik langs hun meest richtingsbepalende tracks om hun muziek en hun leven te vieren. Van dromerige hoofdtelefoon-ambient tot zware bassen die de dansvloer doen trillen. We focussen ons op de artiesten die met hun ziel en zaligheid de fundamenten van de clubcultuur hebben gelegd. Bedankt!