James Murray keert terug naar quiet details met weidse, warme ambient op 'Islands Alight'

James Murray is een naam die al jaren ongemerkt door mijn playlists spookt. Niet omdat ik hem ooit bewust heb opgezocht, maar simpelweg omdat zijn muziek naadloos aansluit bij de beatloze, diepe ambient die ik graag draai. Het was dan ook een aangename verrassing om op zijn nieuwste release "Islands Alight" te stuiten, uitgebracht op het gerespecteerde Britse kwaliteitslabel quiet details. Een perfecte aanleiding om voor What Happens eens in de wereld van de 'echte' ambient te duiken.

Hoewel de warme soundscapes van James Murray me al langer vergezellen, wist ik tot voor kort opvallend weinig over de producer zelf. Na wat graafwerk blijkt deze in Londen gevestigde artiest een ware veteraan in de scene te zijn. Sinds zijn debuut in 2008 bouwde hij een indrukwekkende catalogus op met releases op toonaangevende ambientlabels zoals Home Normal, Morr Music en het legendarische Ultimae Records, en runt hij daarnaast zijn eigen conceptuele platform Slowcraft Records. Zijn nieuwste project "Islands Alight" stond vier jaar in de steigers en is diep geïnspireerd door de geschiedenis van de ambient dub. De opvallend broeierige, koortsachtige warmte op de plaat laat zich verklaren door een sterke mate van klimaatangst. James Murray schreef het album te midden van extreme Britse hittegolven en droogte. Naar eigen zeggen gierst die spanning als een 'natuurvuur' door de tracks heen, die hij compositorisch probeert te blussen door er weidse, elementaire wateren tegenover te zetten.

Dat 'vuur' uit zich in een breuk met zijn puur beatloze verleden; James Murray stuurt zijn synths hier door ritmische effecten waardoor de akkoorden zelf gaan pulseren, maar voegt daar bovendien heel duidelijk aanwezige percussiepatronen en drums aan toe. Hoewel ik die ritmische gelaagdheid technisch zeker opmerk, vind ik de toevoeging van die tastbare drums persoonlijk wat minder geslaagd. Mijn referentiekader voor ritmische (dub) ambient ligt bij acts als The Higher Intelligence Agency, Monolake, Pole of de diepere, meer ingetogen tracks van Martin Nonstatic. Waar Martin Nonstatic op zijn best, of de Berlijnse minimalistische architectuur van Monolake en Pole, het ritme gebruiken als een organische, hypnotiserende eenheid met de sfeer, voelen de beats bij James Murray voor mij eerder als een losse toevoeging. Ik had de tracks achteraf gezien liever puur beatloos gehoord, vertrouwend op de subtiele puls van de effecten; dat had zijn overweldigende, weidse soundscapes nóg sterker gemaakt. Al blijft dat uiteraard een kwestie van smaak.

Wat direct opvalt aan de digitale release, is dat Murray de losse tracks relatief compact houdt; geen enkel nummer duurt langer dan zevenenhalve minuut. Binnen de ambient is dat opmerkelijk, omdat het genre erom bekendstaat dat nummers gerust heel lang kunnen uitlopen. Logisch ook, want het gaat vaak om heel trage muziek die bijna ongemerkt lang wordt, het mag soms best een uur of langer duren. Een mooi detail voor wie die échte, langgerekte ambient-ervaring zoekt: de fysieke cd-editie bevat een exclusieve, doorlopende continuous mix waarin de tracks wél samensmelten tot één lange, onafgebroken reis.

Terwijl ik dit schrijf, word ik compleet overdonderd door de brede, weidse en diepe pads van "Whale Isles". En wanneer ik aansluitend "Moray Dub" opzet, hoor ik opnieuw diezelfde overweldigende sound. Het is een fascinerende realisatie:  juist die tracks overdonderen omdat ze de koortsachtige hitte van het album zo meesterlijk wegblussen. Met "Islands Alight" staat James Murray vanaf nu in elk geval muurvast op mijn radar, en hopelijk na het lezen van dit overzicht ook op die van de What Happens-lezer.