Meakusma 2026: vier dagen muzikale ontdekkingen in Eupen

Meakusma: het was een festival waar ik al wat vrienden over had horen praten, maar zelf nog niet geweest was. Het feit dat het zich in Eupen en slechts om het jaar afwisselend plaatsvindt speelt daar zeker een rol in. Maar dit jaar stonden de sterren gunstig en besloot ik van donderdag tot maandag naar Eupen te trekken om me onder te laten dompelen in een reeks nauwkeurig gecureerde liveoptredens, dj-sets, installaties, workshops en radioprogramma's. Een reis die al bij al best meeviel: in Brussel-Noord stapte ik op de langste treinverbinding van België, die tussen Oostende en Eupen, om anderhalf uur later toe te komen.

Eupen bleek best een gezellige plek. Zo'n stad dat eerder lijkt op een groot uitgelopen dorp, waar onder de bevolking een gekke combinatie van Duits en Frans leeft. Met twee kerken en een aantal cafés en restaurants is er niet bijzonder veel te zien, dus ik weet niet of ik er op citytrip zou gaan, maar voor het festival was het de perfecte backdrop.

Meakusma speelde zich af in verschillende venues doorheen de stad, met als zwaartepunt het Alter Schlachthof, een oud slachthuis dat sinds zijn sluiting is omgedoopt tot een best uniek cultuurcentrum. De plek telde zes kamers, waarvan Heuboden de eerste is die ik verkende, met een memorabele set van L. Jacobs. De Gentenaar maakt melodische, verhalende, elektronische muziek met een speels kantje. Hij schept mysterieuze klankwerelden met synthesizer en xylofoon langs de ene kant, gefluit en vingergeknip langs de andere. Zijn live optredens vervelen geen seconde.

Heuboden bleek daarmee direct mijn favoriete plek van het festival. Het was de eerste verdieping van een gebouwtje dat los stond van het hoofdgebouw, een knusse plek met bakstenen muren, een golfplaten dak en betonnen vloer, verzacht met tapijten en kussens en voorzien van 360° natuurlijke lichtinval. Wat direct opviel toen ik toekwam voor L. Jacobs was het gemoedelijke, aandachtig luisterende publiek en het krachtige soundsystem met kristalhelder geluid. Een uiterst aangename concertervaring. Achter dit gebouwtje bevond zich een tuin met enkele (erg lekkere) eetkraampjes en op zaterdag en zondag ook een dub soundsystem. Een leuke extra voor het programma, ook al zorgde het soundsystem er wel voor dat ver de enige rust- en eetplek enorm luidruchtig werd – je kon er amper een gesprek hebben, laat staan even bekomen van alle gekte.

Net naast de oude slachtsite vond je de camping: een grasveld van een boer met een paar ontbijtkraampjes, mobiele toiletten en douches, uitgebaat door de lokale scoutsgroep. Geen overbodige luxe, maar ik heb er best goed geslapen. Meer moest dat niet zijn!

Op de camping stond ook een grote, ronde tent die in het programmaboekje de Les Ateliers Claus Dome gedoopt werd, genoemd naar de ondertussen gesloten experimentele concertzaal in Brussel, maar wat zich daar juist heeft afgespeeld is mij vrij onduidelijk. Wellicht was het niet meer dan een schuilplaats in het geval dat het regende.

Dé ontdekking van het weekend was de set van Bitsy Knox & Roger 3000. Een optreden dat ik ontdekte door tijdens een dood moment bij Heuboden binnen te stappen. Zij is afkomstig uit Vancouver en wonend in Berlijn, hij is afkomstig van Brussel. Samen maken ze tedere, oprechte muziek waarbij mondharmonica, gitaar en dwarsfluit gecombineerd wordt met een hoop effecten en ambient lagen, verrijkt door spoken word en zang. Eind 2025 brachten ze samen een album uit genaamd 'The ears of animals' op het Brusselse platenlabel moli del tro, maar ook de opname van hun set op Meakusma kan je ondertussen al online beluisteren.

Nog een memorabel moment was mijn bezoek aan Eupen Plaza, een grotendeels verlaten winkelcentrum dat net als andere delen van de stad nogal vergane glorie uitstraalde. In een ruwe, betonnen ruimte met schaarse verlichting stond de ROTOЯ installatie/live performance door Peter Kutin (concept, compositie, live-elektronica), Mathias Lenz (mechatronica) en Patrik Lechner (live videoprojecties via TouchDesigner). In het midden van de stoffige zaal stond een object dat geluid en licht produceert, dat vervormd werd door snelle rotaties. Een indrukwekkend kunstwerk dat de desolate locatie des te vervreemdender deed aanvoelen.

Net zoals op stadsfestivals als Rewire (en tot dit jaar ook Listen) werden er lokale kerken ingezet als muzieklocaties, meer bepaald de Friedenskirche en de Nikolauskirche, gelegen op een boogscheut van elkaar – welke stad heeft twee kerken op zo'n kleine oppervlakte? Twee relatief kleine kerken wiens architectuur en akoestiek hand in hand gingen met de meer akoestieke, vaak stem-gebaseerde concerten. Zo zag ik de experimentele accordioniste Suzan Peeters in de Friedenskirche. Suzan wisselde af tussen de klassieke, lang uitgestrekte tonen die het instrument produceert en meer experimentele gebruiksvormen. De meest opvallende was waarschijnlijk wanneer ze vibrerende tonen creëerde met een voetmassagetoestel en tegelijk met haar instrument een vocale sample manipuleerde. Op een ander moment speelde ze speelse deuntjes die wel uit een straatorgel leken te komen. Het klankbereik dat ze wist te produceren met haar instrument leek eindeloos. 

Tot zo ver het daggedeelte. Ook 's nachts leefde Meakusma, maar dan enkel binnen Alter Schlachthof. Geen goedkope dj-sets, maar nachten gevuld met even indrukwekkende concerten, elektronische live-sets en avontuurlijke dj's die met passie in de krochten van de dansmuziek doken. Zo zag ik Brusselse locals Vers en Mankiyan het beste van zichzelf geven met een opvallende focus op bass-heavy muziek, net zoals de live-set van Carmen Villain. Zij bracht minimalistische, diepe, donkere bassmuziek met atmosferische ambient-texturen, om soms een wat meer dubby/percussieve richting uit te gaan. Ook de hypnotiserende, intense set van Ben Vince van eerder die dag was een bijblijver. Hij mixte beats met hevige bassen en freestyle saxofoon erdoor, voor een zaal die gehuld was in een dichte mist.

Kwaliteitsvolle nachten dus, maar niet extreem lang. Later dan 6u 's ochtends kon je geen muziek meer horen en de laatste uurtjes waren vaak beperkt tot één stage, maar voor een vierdaags festival met zo'n ambitieus programma was dat helemaal oke.

De enige domper op de nachten was circulatie. Circulatie van mensen langs de ene kant: de binnenbar waar je langs moest om in Halle, Kühlraum, Kesselraum én Speicher te geraken bleek snel een knelpunt te worden in de latere uurtjes, of op momenten waarop mensen moesten aanschuiven voor de deur van één van de zalen. Ook de ruimtes die doorheen het weekend headliners huisden bleken meestal te klein. Langs de andere kant was ook luchtcirculatie een probleem: specifiek Kesselraum, waar een groot deel van het nachtleven zich afspeelde, bleek veel te nauw voor de aanwezige mensenmassa en ontbrak aan airconditioning.

Het is een probleem dat eerder deze zomer op Stone Techno festival in Essen ook voorviel. Beiden festivals die veel belang hechten aan het intiem houden van hun stages, maar tegelijk genoeg tickets moeten verkopen om het hoofd boven water te kunnen houden. Dat evenwichtspunt tussen gezelligheid en duurzaamheid is niet eenvoudig om te vinden en is onvermijdelijk erg verschillend tussen festivals, maar is wel echt een belangrijk vraagstuk om op te lossen, want anders riskeer je als festival om je identiteit en misschien zelfs je meest hardcore fans te verliezen.

In een tijd waar comfort en veiligheid (terecht!) steeds meer aandacht krijgen in het nachtleven, schiet Meakusma toch een beetje tekort. Er was een psycareteam, maar ze droegen zwarte t-shirts, waardoor ze niet makkelijk herkenbaar waren. In het boekje stond dat ze wel per telefoon bereikbaar waren, maar in de praktijk kan dat best hoogdrempelig zijn, dus visibiliteit en sterke aanwezigheid van een care team is eigenlijk een must. Toen mijn vriendin (overdag) gestoken werd door een bij was het first aid punt dat op de kaart stond aangeduid nergens te bespeuren, noch waren er zorgpersonen in onze onmiddellijke omgeving. Aan het infopunt werd ons aangeraden te bellen naar de psycare of naar het nabij gelegen ziekenhuis te stappen. Uiteindelijk geen enorme ramp in ons geval, maar echt een geruststellend gevoel gaf het niet.

Over het algemeen was Meakusma zeker een festival waar ik mezelf opnieuw naartoe zie gaan. De programmatie is uitdagend en doordacht, waardoor je bijna niet anders kan dan met bijblijvende muzikale ontdekkingen naar huis te gaan. De muzikaal avontuurlijke sfeer die in de lucht hangt zorgt ervoor dat performers net dat tikkeltje vrijer optreden en dj’s al eens de meer vreemde, unieke nummers uit hun arsenaal durven halen, zonder dat het geforceerd overkomt. De sfeer is gemoedelijk en het programma uitgestrekt genoeg zodat je jezelf de rust kan gunnen om niet de hele tijd te concert-hoppen, en ook gewoon wat kan genieten van de gezellige stad, de opvallende installaties en de heel eerlijk geprijsde en kwalitatieve eet- en drinkopties. Het publiek is over het algemeen erg gepassioneerd en respectvol, maar voelt zich ook thuis genoeg op de dansvloer, wat de hele ervaring des te aangenamer maakt. Net zoals de organisatie zelf: ook al is er 's nachts op vlak van comfort en circulatie best wat werk aan de winkel, het is van begin tot eind duidelijk dat Meakusma een uit passie en met de juiste intenties georganiseerd festival is. Hou hun communicatiekanalen dus zeker in de gaten naar aanloop van de volgende editie, die normaal gezien in 2028 zal doorgaan.